مایکروسافت در تلاش است مانع اجرای طرحی در آمریکا شود که واردات تجهیزات ارتباط نوری ساخت چین برای مراکز داده هوش مصنوعی را محدود می‌کند. شرکت‌های چینی حدود ۶۶ درصد از بازار جهانی این تجهیزات را در اختیار دارند و فعالان صنعت فناوری هشدار داده‌اند که قطع ناگهانی واردات آن‌ها می‌تواند راه‌اندازی مراکز داده جدید را با تأخیر جدی مواجه کند و حتی استفاده از تراشه‌های خریداری‌شده هوش مصنوعی را به تعویق بیندازد.
به گزارش خبرگزاری آنا؛ مایکروسافت در کنار تعدادی از شرکت‌های فناوری و گروه‌های صنعتی آمریکایی، مخالفت خود را با طرح احتمالی کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا برای ممنوعیت واردات فرستنده-گیرنده‌های نوری ساخت چین مطرح کرده است. این قطعات کوچک نقش مهمی در اتصال سرورها، پردازنده‌های هوش مصنوعی و تجهیزات شبکه مراکز داده دارند و بدون آن‌ها، انتقال سریع اطلاعات میان بخش‌های مختلف زیرساخت پردازشی امکان‌پذیر نخواهد بود. مخالفت مایکروسافت در شرایطی مطرح شده که این شرکت ۳۵ مرکز داده در حال ساخت در آمریکا دارد و برای احداث ۱۳۴ مرکز دیگر نیز برنامه‌ریزی کرده است. مدیران صنعت فناوری نگران هستند که محدود شدن دسترسی به تجهیزات چینی، سرعت توسعه این زیرساخت‌ها را کاهش دهد و هزینه راه‌اندازی مراکز داده را افزایش دهد.
گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهند مایکروسافت در ماه‌های گذشته با مقام‌های دفتر سیاست‌گذاری علم و فناوری کاخ سفید و شورای امنیت ملی آمریکا دیدار کرده و نگرانی‌های خود را درباره پیامد‌های احتمالی این محدودیت مطرح کرده است. شورای صنعت فناوری اطلاعات آمریکا نیز از جمله نهاد‌هایی است که برای جلوگیری از اجرای ممنوعیت تلاش می‌کند. این گروه معتقد است محدودیت واردات در شرایط فعلی می‌تواند برنامه توسعه مراکز داده را با مشکلات جدی مواجه کند، زیرا بسیاری از شرکت‌ها پیش‌تر پردازنده‌های موردنیاز خود را خریداری کرده‌اند، اما برای راه‌اندازی کامل زیرساخت به تجهیزات ارتباطی بیشتری نیاز دارند. در مقابل، مقام‌های آمریکایی درباره خطرات امنیتی استفاده از قطعات شبکه ساخت چین ابراز نگرانی کرده‌اند و احتمال می‌دهند برخی از این تجهیزات بتوانند برای دسترسی غیرمجاز به اطلاعات یا ایجاد اختلال در مراکز داده مورد سوءاستفاده قرار بگیرند.
قطعات نوری کوچک چگونه عملکرد مراکز داده را ممکن می‌کنند؟
فرستنده-گیرنده‌های نوری ماژول‌های کوچکی هستند که روی تجهیزات شبکه نصب می‌شوند و وظیفه تبدیل سیگنال‌های الکتریکی به سیگنال‌های نوری و برعکس را بر عهده دارند. این قطعات به سرورها و سوئیچ‌های شبکه اجازه می‌دهند اطلاعات را از طریق کابل‌های فیبر نوری با سرعت بسیار بالا منتقل کنند. برای مثال، هنگامی که چندین پردازنده گرافیکی در یک مرکز داده برای آموزش مدل هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند، باید حجم زیادی از اطلاعات و نتایج محاسبات را به‌صورت مداوم میان یکدیگر جابه‌جا کنند. فرستنده-گیرنده‌های نوری ارتباط میان این پردازنده‌ها را از طریق شبکه پرسرعت برقرار می‌کنند و نبود آن‌ها می‌تواند مانع استفاده مؤثر از سخت‌افزار‌های گران‌قیمت شود.
اهمیت این تجهیزات با گسترش مدل‌های هوش مصنوعی افزایش یافته است، زیرا آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ معمولاً به همکاری تعداد زیادی پردازنده نیاز دارد. در مراکز داده سنتی، بخشی از ارتباطات از طریق کابل‌های مسی انجام می‌شد، اما با افزایش سرعت انتقال اطلاعات و فاصله میان تجهیزات، استفاده از فیبر نوری گسترش پیدا کرده است. ارتباط نوری در بسیاری از کاربرد‌های پرسرعت می‌تواند پهنای باند بالاتر، مصرف انرژی کمتر و گرمای کمتری نسبت به ارتباطات مسی فراهم کند. همچنین امکان انتقال اطلاعات در مسافت‌های طولانی‌تر را بدون افت شدید کیفیت سیگنال فراهم می‌کند. در نتیجه، یک مرکز داده بزرگ ممکن است برای اتصال سرورها، روتر‌ها و سوئیچ‌های خود به صد‌ها هزار یا حتی میلیون‌ها ماژول نوری نیاز داشته باشد.
جان میلر، معاون ارشد سیاست‌گذاری و مشاور حقوقی شورای صنعت فناوری اطلاعات، هشدار داده است که ممنوعیت واردات این قطعات می‌تواند روند توسعه مراکز داده را تقریباً متوقف کند. وی توضیح داده بسیاری از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری، تراشه‌های هوش مصنوعی موردنیاز خود را تهیه کرده‌اند، اما بدون تجهیزات ارتباط نوری نمی‌توانند آن‌ها را به یکدیگر متصل کنند. در چنین شرایطی، ممکن است پردازنده‌هایی که با هزینه بسیار بالا خریداری شده‌اند، تا زمان تأمین قطعات شبکه بدون استفاده باقی بمانند. این مسئله برای شرکت‌هایی مانند مایکروسافت اهمیت ویژه‌ای دارد که به‌طور هم‌زمان در حال ساخت تعداد زیادی مرکز داده برای پاسخ‌گویی به تقاضای رو‌به‌رشد خدمات هوش مصنوعی هستند.
چین ۶۶ درصد بازار جهانی تجهیزات ارتباط نوری را در اختیار دارد
یکی از دلایل اصلی مخالفت شرکت‌های آمریکایی با محدودیت واردات، وابستگی گسترده زنجیره تأمین تجهیزات ارتباط نوری به تولیدکنندگان چینی است. برآورد‌های شرکت تحقیقاتی کانترپوینت نشان می‌دهند شرکت‌های مستقر در چین حدود ۶۶ درصد از بازار جهانی فرستنده-گیرنده‌های نوری را تأمین می‌کنند. این سهم بزرگ باعث شده بسیاری از سازندگان و اپراتور‌های مراکز داده در آمریکا نیز برای تهیه تجهیزات موردنیاز خود به تولیدکنندگان چینی وابسته باشند. اجرای یک ممنوعیت گسترده می‌تواند بخش مهمی از گزینه‌های تأمین تجهیزات را از دسترس خریداران آمریکایی خارج کند، در حالی که ظرفیت تولید شرکت‌های جایگزین هنوز برای جبران سریع این کمبود کافی نیست.
شرکت‌هایی مانند Eoptolink و Zhongji Innolight از تأمین‌کنندگان اصلی این بازار به شمار می‌روند و محصولات آن‌ها در زیرساخت شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات ابری استفاده می‌شوند. شرکت Zhongji Innolight همچنین در فهرست شرکت‌های چینی مرتبط با ارتش چین که توسط وزارت دفاع آمریکا منتشر شده، قرار گرفته است. در مقابل، ۲ شرکت آمریکایی Coherent و Lumentum از تولیدکنندگان مهم تجهیزات نوری محسوب می‌شوند که توانایی ساخت محصولات رقیب را دارند. با این حال، ظرفیت تولید فعلی آن‌ها برای جایگزینی سریع حجم بزرگی از واردات چین کافی ارزیابی نشده است. افزایش تولید نیز نیازمند سرمایه‌گذاری در کارخانه‌ها، تجهیزات تخصصی و زنجیره تأمین قطعات است و نمی‌توان انتظار داشت چنین ظرفیتی بلافاصله ایجاد شود.
وابستگی به تولیدکنندگان چینی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که شرکت‌های فناوری هم‌زمان با محدودیت عرضه برخی قطعات دیگر نیز مواجه هستند. توسعه زیرساخت هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از تجهیزات شامل پردازنده‌های گرافیکی، حافظه، تجهیزات خنک‌کننده، تأمین برق و شبکه ارتباطی نیاز دارد و کمبود هرکدام از آن‌ها می‌تواند بهره‌برداری از یک مرکز داده را به تأخیر بیندازد. در چنین شرایطی، حتی اگر شرکت‌ها بتوانند تراشه‌های پیشرفته انویدیا یا سایر تولیدکنندگان را به تعداد کافی خریداری کنند، بدون شبکه ارتباطی مناسب امکان استفاده کامل از ظرفیت آن‌ها وجود نخواهد داشت. به همین دلیل، مخالفان ممنوعیت معتقدند محدود کردن واردات تجهیزات نوری ممکن است به‌جای تقویت صنعت هوش مصنوعی آمریکا، سرعت گسترش آن را کاهش دهد.
نگرانی‌های امنیتی دلیل اصلی بررسی ممنوعیت واردات است
کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا در حال بررسی محدودیت واردات برخی تجهیزات ارتباط نوری چینی با هدف کاهش خطرات امنیتی احتمالی است. نگرانی مقام‌های آمریکایی این است که تجهیزات مورد استفاده در شبکه مراکز داده ممکن است در صورت وجود آسیب‌پذیری یا دست‌کاری عمدی، به مسیری برای سرقت اطلاعات، نصب بدافزار یا اختلال در عملکرد زیرساخت‌های حساس تبدیل شوند. مراکز داده هوش مصنوعی علاوه بر پردازش حجم زیادی از اطلاعات، ممکن است میزبان داده‌های سازمانی، خدمات دولتی و سامانه‌های مهم اقتصادی باشند. به همین دلیل، امنیت تجهیزات شبکه یکی از بخش‌های مهم حفاظت از این زیرساخت‌ها محسوب می‌شود. با این حال، طرح احتمالی هنوز به معنای اثبات وجود قابلیت جاسوسی در تمام تجهیزات نوری ساخت چین نیست و جزئیات فنی مشخصی درباره آلودگی گسترده این قطعات منتشر نشده است.
سیاست‌گذاران آمریکایی پیش‌تر نیز محدودیت‌هایی را برای استفاده از تجهیزات مخابراتی شرکت‌های چینی مانند هواوی اعمال کرده‌اند، اما شرایط بازار فرستنده-گیرنده‌های نوری تا حدی متفاوت است. در بازار تجهیزات مخابراتی، چندین شرکت بزرگ بین‌المللی محصولات جایگزین ارائه می‌کنند، در حالی که سهم تولیدکنندگان چینی در بازار ماژول‌های نوری بسیار بالاست. همین تفاوت باعث شده پیامد‌های احتمالی یک ممنوعیت گسترده برای مراکز داده بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. شورای صنعت فناوری اطلاعات نیز پیش‌تر در نامه‌ای به کمیسیون ارتباطات فدرال خواستار خودداری از اضافه کردن این تجهیزات به فهرست محصولات مشمول محدودیت شده و درباره آثار اختلال در زنجیره تأمین هشدار داده بود.
در کنار بررسی‌های کمیسیون ارتباطات فدرال، گروهی از قانون‌گذاران هر ۲ حزب اصلی آمریکا نیز طرحی را برای جلوگیری از استفاده از فرستنده-گیرنده‌های نوری ساخت چین در سامانه‌های حساس دولت فدرال مطرح کرده‌اند. چنین اقدامی دامنه محدودتری نسبت به ممنوعیت عمومی واردات دارد و بیشتر بر زیرساخت‌های دولتی تمرکز می‌کند. تفاوت این ۲ رویکرد می‌تواند در تصمیم نهایی اهمیت داشته باشد، زیرا محدود کردن تجهیزات مورد استفاده در سامانه‌های حساس دولتی الزاماً همان پیامد‌های ممنوعیت واردات برای تمام مراکز داده تجاری را نخواهد داشت. در حال حاضر، هیچ تصمیم نهایی و عمومی درباره دامنه و زمان اجرای ممنوعیت گسترده منتشر نشده است.
احتمال محدود شدن ممنوعیت به تجهیزات ۳٫۲ ترابیتی
یکی از گزینه‌هایی که دولت آمریکا در حال بررسی آن است، محدود کردن ممنوعیت به فرستنده-گیرنده‌های نوری چینی با سرعت انتقال ۳٫۲ ترابیت بر ثانیه است. این تجهیزات از نسل‌های پیشرفته فناوری ارتباط نوری محسوب می‌شوند که برای پاسخ‌گویی به نیاز شبکه‌های آینده مراکز داده طراحی شده‌اند. با وجود توسعه فناوری موردنیاز، انتظار نمی‌رود تولید انبوه این محصولات تا سال ۲۰۲۸ گسترش پیدا کند و استفاده گسترده از آن‌ها نیز احتمالاً از سال ۲۰۲۹ آغاز خواهد شد. در نتیجه، اعمال محدودیت تنها بر این گروه از تجهیزات می‌تواند به شرکت‌های آمریکایی فرصت بیشتری بدهد تا ظرفیت تولید خود را افزایش دهند و برای تأمین نیاز بازار آماده شوند.
چنین راهکاری ممکن است بخشی از نگرانی‌های امنیتی دولت را پوشش دهد، بدون آنکه واردات بسیاری از تجهیزات ارتباط نوری مورد استفاده در مراکز داده فعلی را بلافاصله متوقف کند. با این حال، پیشنهاد محدود کردن ممنوعیت به سرعت ۳٫۲ ترابیت بر ثانیه هنوز در مرحله بررسی قرار دارد و مشخص نیست کمیسیون ارتباطات فدرال در نهایت چه تصمیمی خواهد گرفت. مایکروسافت نیز تاکنون توضیح عمومی مفصلی درباره رایزنی‌های گزارش‌شده ارائه نکرده است. تصمیم نهایی می‌تواند بر زمان‌بندی ساخت مراکز داده، برنامه خرید تجهیزات شبکه و سرمایه‌گذاری شرکت‌های فعال در زیرساخت هوش مصنوعی آمریکا تأثیر بگذارد، زیرا تولیدکنندگان داخلی برای جایگزینی سهم بزرگ چین در این بازار به زمان و ظرفیت تولید بیشتری نیاز دارند.
